Το παρασκήνιο γύρω από τις ραγδαίες εξελίξεις στην Βενεζουέλα
Στην πρώτη του αντίδραση μετά τις αεροπορικές επιδρομές στο Καράκας, ο Ντόναλντ Τραμπ γνωστοποίησε τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο. Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος γνωστοποίησε πως ο ηγέτης της Βενεζουέλας βρισκόταν μαζί με τη σύζυγό του και αμφότεροι μεταφέρθηκαν εκτός χώρας. Ο Μαδούρο και η σύζυγός του συνελήφθησαν νωρίς το πρωί του Σαββάτου από μέλη της Delta Force, της κορυφαίας μονάδας ειδικών αποστολών του αμερικανικού στρατού, σύμφωνα με πληροφορίες που έδωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι στο CBS News.
Η ελίτ μονάδα Delta Force του στρατού ήταν επίσης υπεύθυνη για την αποστολή του 2019 που οδήγησε στο θάνατο του πρώην ηγέτη του Ισλαμικού Κράτους, Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγκντάντι. Θυμίζεται πως ο Μαδούρο ήταν επικηρυγμένος από το 2020 στις ΗΠΑ για την αθρόα εισαγωγή ναρκωτικών στη χώρα.
Τα αίτια της έντασης
Οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από τις ΗΠΑ και τον Νικολάς Μαδούρο δείχνουν ότι η επίσημη αιτία – ή ακριβέστερα η πρόφαση – που επικαλείται η Ουάσιγκτον για τη σύλληψή του είναι οι κατηγορίες περί διασυνδέσεων του καθεστώτος με τη διακίνηση ναρκωτικών. Το αφήγημα αυτό δεν είναι νέο· αποτελεί πάγια γραμμή των ΗΠΑ εδώ και χρόνια, όμως το τελευταίο διάστημα επανέρχεται με μεγαλύτερη ένταση και χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει κλιμάκωση της πίεσης.
Σύμφωνα με τις αμερικανικές θέσεις, ο Μαδούρο και κύκλοι της κυβέρνησής του φέρονται να συνεργάζονται με δίκτυα ναρκωτικών και ένοπλες οργανώσεις, συγκροτώντας αυτό που η Ουάσιγκτον περιγράφει ως μορφή «ναρκο-τρομοκρατίας». Η επιχειρηματολογία βασίζεται στο ότι οι δραστηριότητες αυτές πλήττουν άμεσα τις ΗΠΑ, τόσο κοινωνικά όσο και οικονομικά, λόγω της εισροής ναρκωτικών στην αμερικανική επικράτεια. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και προηγούμενες επιχειρήσεις ή χτυπήματα κατά πλοίων, ομάδων και υποδομών που οι ΗΠΑ θεωρούν συνδεδεμένες με το καθεστώς της Βενεζουέλας.
Αυτό το αφήγημα λειτουργεί ως νομικοπολιτικό άλλοθι για μια ευρύτερη στρατηγική πίεσης, η οποία πλέον δεν περιορίζεται σε κυρώσεις και διπλωματικές δηλώσεις, αλλά φτάνει μέχρι την ανοιχτή συζήτηση περί σύλληψης του ίδιου του Μαδούρο. Με άλλα λόγια, η καταπολέμηση των ναρκωτικών προβάλλεται ως ο επίσημος λόγος, όμως το πραγματικό διακύβευμα αφορά τη συνολική απονομιμοποίηση και αποδυνάμωση του καθεστώτος.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση της Βενεζουέλας απορρίπτει κατηγορηματικά τις κατηγορίες, χαρακτηρίζοντάς τες προσχηματικές. Η Καράκας μιλά ανοιχτά για απόπειρα παραβίασης της εθνικής κυριαρχίας και για σχέδιο αλλαγής καθεστώτος, στο οποίο η «μάχη κατά των ναρκωτικών» χρησιμοποιείται ως κάλυψη. Για τον Μαδούρο και το περιβάλλον του, η αμερικανική στάση δεν έχει να κάνει με το έγκλημα, αλλά με τον γεωπολιτικό έλεγχο, την ενεργειακή σημασία της χώρας και την απομάκρυνσή της από τη σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ.
Σημαντικό στοιχείο είναι ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ανεξάρτητες διεθνείς επιβεβαιώσεις των κατηγοριών με τρόπο που να τις καθιστά αδιαμφισβήτητες. Έτσι, το ζήτημα παραμένει πολιτικά φορτισμένο: για τις ΗΠΑ, πρόκειται για «νόμιμη» επιχείρηση κατά ενός εγκληματικού καθεστώτος· για τη Βενεζουέλα, για μια ακόμη πράξη εξωτερικής επέμβασης με διαφορετικό περιτύλιγμα. Σε αυτό το πλαίσιο, η αιτία της σύλληψης μοιάζει λιγότερο με καθαρά ποινική υπόθεση και περισσότερο με εργαλείο γεωπολιτικής σύγκρουσης.
